تحلیل روانشناختی شخصیت قهرمان در رمان «سلوی في مهب الریح» اثر محمود تیمور بر پایة نظریه روان‌شناختی هنری مورای

المؤلفون
عبدالاحد غیبی 1
رحیم یوسفی 2
یگانه اکبرپور اصل 3
1 استاد گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان
2 دانشیار گروه روانشناسی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان
3 کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات عربی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان
المستخلص
تحلیل روان­شناختی آثار ادبی، از رویکردهای نقد ادبی معاصر به شمار می­رود که با پیشتازی در دنیای ادبیات، پژوهشگران و منتقدان بسیاری را مجذوب خود ساخته است. شخصیت یکی از اساسی­ترین ارکان و عناصر سازندۀ آثار داستانی است که در نقد روان­شناختی آثار ادبی مورد توجه جدی قرار گرفته است. یکی از رویکردهای تحلیل شخصیت، مکتب روان­شناسی «هنری مورای» است که بر پایه نظریه نیازها می­باشد. از دیدگاه «هنری مورای» فشار ناشی از برآورده نشدن نیازها در افراد، منجر به بروز رفتارها و واکنش­های متعددی در آن­ها شود. «محمود تیمور»، نویسندۀ معروف و سرشناس مصری، صبغۀ روان­شناختی را در تألیفات خود، جاری کرده است. رمان «سلوی في مهبّ الریح» را می­توان جزو برجسته­ترین آثار داستانی «تیمور» به شمار آورد که شخصیت اصلی داستان از انواع اختلالات روانی ناشی از محیط و برآورده نشدن نیازها در رنج و عذاب است. پژوهش حاضر می­کوشد تا به شیوۀ توصیفی- تحلیلی و با استفاده از رویکرد روان­شناختی هنری­مورای، بر اساس نیازهایی چون: مهرطلبی، عمل تقابلی، خودمختاری، خویشتن­پایی و نمایش، به تحلیل روانشناختی شخصیت قهرمان در این داستان بپردازد. نتایج به­دست آمده از این پژوهش نشان می­دهد که از فهرست بیست­گانة نظام روان­شناسی مورای، نیاز به مهرطلبی در زندگی قهرمان بیش از سایر نیازها تأثیر بسزایی داشته و منجر به بروز رفتارهای ابتدایی، عاطفی، تخیلی، ارضایی و تطبیقی شده است.
الكلمات الرئيسية
روان­شناسی
هنری مورای
سلوی فی مهب الریح
محمود تیمور

عنوان المقالة English

A Psychological Analysis of the Hero's Character in Mahmoud Timur’s Novel, Salwa fi Mahab Al-Rih, Based on Henry Murray's Psychological Theory

المؤلفون English

Abdolahad Gheibi 1
Rahim Yousefi 2
Yeganeh Akbarpoor Asl 3
1 Professor of Arab Language and Literature, Azarbaijan Shahid Madani University
2 Associate Professor of Psychology, Azarbaijan Shahid Madani University
3 M.A, student of Arab Language and Literature, Azarbaijan Shahid Madani University
المستخلص English

The psychological analysis of literary works is one of the methods and approaches of modern literary criticism. This pioneering method in the literary world has attracted so many researchers, and has led to the formation of so many worthy and worth mentioning works in this field. Character is one of the most important elements in the formation of the fictional works, which has been considered seriously in psychological critique of literary works. One of the approaches to personality analysis is Henry Murray's school of psychology, which is based on the theory of needs. From his point of view, the pressure caused by the unfulfillment of needs in people leads to many behaviors and reactions in them. Mahmoud Timur, a well-known Egyptian writer, has circulated a lot of psychological atmosphere in his writings. The novel entitled Salwa fi Mahab Al-Rih can be considered as one of the most prominent fictional works of Timur's in which the protagonist suffers from a variety of mental disorders which are caused by the environment. The present study has addressed the psychological analysis of the hero's character using descriptive-analytical method by drawing upon Henry Murray's psychological approach taking into account needs such as: succorance, counteraction, autonomy, defendance, and exhibitionism. The results of this research show that the hero's needs, especially the need for succorance, have been effective in her life time, are manifested in her behavior and performance, and have influenced her preliminary, sentimental, imaginative, satisfying, and adaptive behaviors.

الكلمات الرئيسية English

psychology
Henry Murray
Salwa fi Mahab Al-Rih
Mahmoud Timur
بهرامی، هادی (1383)، آزمون‌های فرافکنی شخصیت، تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی، چاپ سوم.
بهرامی، هادی (1383)، آزمون‌های فرافکنی شخصیت، تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی، چاپ سوم.
تقی‌پور، ابوالفضل، جلیلیان، صبری، قاسم‌پور، افسانه (1390)، «تطبیق شیوه‌های نقد ادبی بر آراء نقدی ابراهیم عبدالقادر المازنی»، پژوهشنامۀ نقد ادب عربی، شمارۀ 1، صص 87- 63.
تقی‌پور، ابوالفضل، جلیلیان، صبری، قاسم‌پور، افسانه (1390)، «تطبیق شیوه‌های نقد ادبی بر آراء نقدی ابراهیم عبدالقادر المازنی»، پژوهشنامۀ نقد ادب عربی، شمارۀ 1، صص 87- 63.
روتز، جولیان (1984)، علم النفس الإکلینیکی، ترجمة: محمود هنا، عطیة، بیروت: دارالشروق، الطبعة الثانیة.
روتز، جولیان (1984)، علم النفس الإکلینیکی، ترجمة: محمود هنا، عطیة، بیروت: دارالشروق، الطبعة الثانیة.
شولتز، دوان، شولتز، سیدنی الن (1377)، نظریه‌های شخصیت، ترجمۀ، سید محمدی، یحیی، تهران: نشر هما، چاپ اول.
شولتز، دوان، شولتز، سیدنی الن (1377)، نظریه‌های شخصیت، ترجمۀ، سید محمدی، یحیی، تهران: نشر هما، چاپ اول.
شولتز، دوان (1383)، نظریه‌های شخصیت، مترجمان، کریمی، یوسف و دیگران، تهران: نشر ارسباران، چاپ چهارم.
شولتز، دوان (1383)، نظریه‌های شخصیت، مترجمان، کریمی، یوسف و دیگران، تهران: نشر ارسباران، چاپ چهارم.
کریمی، یوسف (1375)، روان‌شناسی شخصیت، تهران: مؤسسۀ نشر ویرایش، چاپ دوم.
کریمی، یوسف (1375)، روان‌شناسی شخصیت، تهران: مؤسسۀ نشر ویرایش، چاپ دوم.
ابن صالح، ابراهیم (2008)، القصة القصیرة عند محمود تیمور، تونس: دار محمد علی، الطبعة الرابعة.
ابن صالح، ابراهیم (2008)، القصة القصیرة عند محمود تیمور، تونس: دار محمد علی، الطبعة الرابعة.
امین مقدسی ابوالحسن، توکلي رئوف، کرمي عنایت میثم (1443)، دراسة نفسانیة لروایة "عیون قذرة" وفق منهج نظریة الاضطراب وآلیة الدفاع لفروید. دراسات في السردانية العربية. جلد3 ، شماره 1، صص ۱۰۸-۱۳۱.
امین مقدسی ابوالحسن، توکلي رئوف، کرمي عنایت میثم (1443)، دراسة نفسانیة لروایة "عیون قذرة" وفق منهج نظریة الاضطراب وآلیة الدفاع لفروید. دراسات في السردانية العربية. جلد3 ، شماره 1، صص ۱۰۸-۱۳۱.
انجلر، باربرا (1991)، مدخل الی نظریات الشخصیة، ترجمة: ابن دلیم، فهد بن عبدالله، طائف: دارالحارثی للطباعة و النشر، دون طبع.
انجلر، باربرا (1991)، مدخل الی نظریات الشخصیة، ترجمة: ابن دلیم، فهد بن عبدالله، طائف: دارالحارثی للطباعة و النشر، دون طبع.
تیمور، محمود (1995)، الصفوة؛ نداء المجهول، سلوی في مهب الریح، احسان لله، کل عام و أنتم بخیر، بیروت- لبنان: مکتبة لبنان ناشرون، الشرکة المصریة العالمیة للنشر- لونجمان، الطبعة الأولی.
تیمور، محمود (1995)، الصفوة؛ نداء المجهول، سلوی في مهب الریح، احسان لله، کل عام و أنتم بخیر، بیروت- لبنان: مکتبة لبنان ناشرون، الشرکة المصریة العالمیة للنشر- لونجمان، الطبعة الأولی.
جابر، جابر عبدالحمید (1990)، نظریات الشخصیة؛ الدینامیات، النمو، طرق البحث، التقویم، القاهرة: دار النهضة العربیة للطبع و النشر و التوزیع، دون طبع.
جابر، جابر عبدالحمید (1990)، نظریات الشخصیة؛ الدینامیات، النمو، طرق البحث، التقویم، القاهرة: دار النهضة العربیة للطبع و النشر و التوزیع، دون طبع.
جندی، أنور (دون تا)، من أعلام الفکر والأدب، مصر: الدار القومیة للطباعة و النشر.
جندی، أنور (دون تا)، من أعلام الفکر والأدب، مصر: الدار القومیة للطباعة و النشر.
خبّاز، بیار (1994)، محمود تیمور و عالم الروایة فی مصر؛ دراسة نفسیة تحلیلیة، بیروت: دارالمشرق، الطبعة الأولی.
خبّاز، بیار (1994)، محمود تیمور و عالم الروایة فی مصر؛ دراسة نفسیة تحلیلیة، بیروت: دارالمشرق، الطبعة الأولی.
خفاجی، محمد عبدالمنعم (1995)، مدارس النقد الادبی الحدیث، القاهرة: دارالمصریة اللبنانیة، الطبعة الاولی.
خفاجی، محمد عبدالمنعم (1995)، مدارس النقد الادبی الحدیث، القاهرة: دارالمصریة اللبنانیة، الطبعة الاولی.
داغر، یوسف اسعد (2000)، مصادر الدراسة الأدبیة، بیروت- لبنان: مکتبة لبنان ناشرون، الطبعة الأولی.
داغر، یوسف اسعد (2000)، مصادر الدراسة الأدبیة، بیروت- لبنان: مکتبة لبنان ناشرون، الطبعة الأولی.
الرّقاد، هناء خالد (2017)، نظریات الشخصیة و قیاسها، عمان: دارالمأمون للنشر و التوزیع، الطبعة الاولی.
الرّقاد، هناء خالد (2017)، نظریات الشخصیة و قیاسها، عمان: دارالمأمون للنشر و التوزیع، الطبعة الاولی.
ضیف، شوقي (1961)، الأدب العربي المعاصر في مصر، قاهره: دار المعارف، الطبعة الثالثة عشرة.
ضیف، شوقي (1961)، الأدب العربي المعاصر في مصر، قاهره: دار المعارف، الطبعة الثالثة عشرة.
الطهراوی، اسلام جمیل (2015)، الحاجات النفسیة المشبعة لدی مستخدمی شبکة التواصل الاجتماعی «فیس بوک» من طلبة الجامعات، الجامعة الاسلامیة-غزة، شؤون البحث العلمی والدراسات العلیا، کلیة التربیة قسم الصحة النفسیة المجتمعة.
الطهراوی، اسلام جمیل (2015)، الحاجات النفسیة المشبعة لدی مستخدمی شبکة التواصل الاجتماعی «فیس بوک» من طلبة الجامعات، الجامعة الاسلامیة-غزة، شؤون البحث العلمی والدراسات العلیا، کلیة التربیة قسم الصحة النفسیة المجتمعة.
عبدالرّحمن، محمد السیّد (1998)، نظریات الشخصیة، قاهره: دار قباء للطباعة و النشر و التوزیع، دون طبع.
عبدالرّحمن، محمد السیّد (1998)، نظریات الشخصیة، قاهره: دار قباء للطباعة و النشر و التوزیع، دون طبع.
فرحات، یوسف شکری (2001)، معجم الطّلاب، مغرب: مکتبة السّلام، الجدیدة، الدار البیضاء، الطبعة الأولی.
فرحات، یوسف شکری (2001)، معجم الطّلاب، مغرب: مکتبة السّلام، الجدیدة، الدار البیضاء، الطبعة الأولی.
کریمي فرد غلامرضا، خلیلي بروین، باوان بوري مسعود (1443)، دراسة رواية "لعبة النسيان" لمحمد برادة في ضوء نظرية سیغموند فرويد النفسية. دراسات في السردانية العربية. جلد2، شماره 2، صص ۱۱۱-۱۳۹.
کریمي فرد غلامرضا، خلیلي بروین، باوان بوري مسعود (1443)، دراسة رواية "لعبة النسيان" لمحمد برادة في ضوء نظرية سیغموند فرويد النفسية. دراسات في السردانية العربية. جلد2، شماره 2، صص ۱۱۱-۱۳۹.
Baraheni, M. R. (1982). Fiction writing (3rd ed). Alborz. (In Persian)
Baraheni, M. R. (1982). Fiction writing (3rd ed). Alborz. (In Persian)
Barakat, H. (2018). The night mail (1st ed). Dar Al-Adab for Publishing and Distribution. (In Arabic)
Barakat, H. (2018). The night mail (1st ed). Dar Al-Adab for Publishing and Distribution. (In Arabic)
Bouazza, M. (2010). Narrative text analysis: Techniques and concepts. Arab Scientific Publishers. (In Arabic)
Bouazza, M. (2010). Narrative text analysis: Techniques and concepts. Arab Scientific Publishers. (In Arabic)
Farzad, A. (2007). A review of contemporary Arabic fiction. Samarqand Journal, *17*, 22-45. Institute for Humanities and Cultural Studies. (In Persian)
Farzad, A. (2007). A review of contemporary Arabic fiction. Samarqand Journal, *17*, 22-45. Institute for Humanities and Cultural Studies. (In Persian)
Horney, K. (2011). The neurotic personality of our time (M. J. Mosaffa, Trans.). Behjat. (Original work published 1937) (In Persian)
Horney, K. (2011). The neurotic personality of our time (M. J. Mosaffa, Trans.). Behjat. (Original work published 1937) (In Persian)
Horney, K. (2016). Neurosis and human growth (S. Shamloo, Trans.). Roshd Publications. (Original work published 1950) (In Persian)
Horney, K. (2016). Neurosis and human growth (S. Shamloo, Trans.). Roshd Publications. (Original work published 1950) (In Persian)
Jahantab, T., Heydarian Shahri, A. R., et al. (2022). A study of early maladaptive schemas in Huda Barakat's novel Barid al-layl based on Jeffrey Young's theory. Journal of the Iranian Society for Arabic Language and Literature, *64*, 221-244. (In Persian)
Jahantab, T., Heydarian Shahri, A. R., et al. (2022). A study of early maladaptive schemas in Huda Barakat's novel Barid al-layl based on Jeffrey Young's theory. Journal of the Iranian Society for Arabic Language and Literature, *64*, 221-244. (In Persian)
Karimi, Y. (2013). Personality psychology )18th ed(. Virayesh Publishing. (In Persian)
Karimi, Y. (2013). Personality psychology )18th ed(. Virayesh Publishing. (In Persian)
Lawrence, A. E., & Oliver, J. (2002). Personality: Theory and research (M. J. Javadi & P. Kadiwar, Trans.; )6th ed.). Aiij Publications. (In Persian)
Lawrence, A. E., & Oliver, J. (2002). Personality: Theory and research (M. J. Javadi & P. Kadiwar, Trans.; )6th ed.). Aiij Publications. (In Persian)
Pervin, L. A. (1994). Personality: Theory and research (M. J. Javadi & P. Kadiwar, Trans.; 2nd ed.). Rasa Publications. (Original work published 1990) (In Persian)
Pervin, L. A. (1994). Personality: Theory and research (M. J. Javadi & P. Kadiwar, Trans.; 2nd ed.). Rasa Publications. (Original work published 1990) (In Persian)
Schultz, D. P., & Schultz, S. E. (2021). Theories of personality (Y.Seyed Mohammadi, Trans.; (45th ed.). Virayesh Publications. (Original work published in English)
Schultz, D. P., & Schultz, S. E. (2021). Theories of personality (Y.Seyed Mohammadi, Trans.; (45th ed.). Virayesh Publications. (Original work published in English)
Zein, H. (2007). Contemporary women's literature in Syria and Lebanon (1st ed). The Egyptian General Book Organization. (In Arabic)
Zein, H. (2007). Contemporary women's literature in Syria and Lebanon (1st ed). The Egyptian General Book Organization. (In Arabic)