دراسات في السردانية العربية

ar خوانش شالوده‌‌شکنی داستان عبدالله بحری و برّی از هزار و یک شب براساس نظریۀ ژاک دریدا Deconstructing Fate and Agency: A Derridean Reading of “Abdullah Al-Bahri and Al-Bari” in One Thousand and One Nights بحثیه بحثیه بحثیة Research <div style="text-align: justify;">شالوده‌شکنی، مرحلۀ متکامل ساختارگرایی و گامی فراتر از آن است که با سیال‌سازی مفهوم ساختار و رهایی پیوند دال و مدلول از قطعیت، امکان بروز معانی و تأویل‌های گوناگون را فراهم می‌آورد و بر ارزش‌های تازه‌ای که خواننده کسب می‌کند، تمرکز دارد. هدف پژوهش حاضر، کشف لایه‌های پنهان معنایی داستان «عبداللّه بحری و برّی» از هزار و یک شب در پرتو این رویکرد است. این جستار با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از مفاهیم شالوده‌شکنی دریدا ـ از جمله تقابل‌زدایی از دوگانه‌ها، نفی مرکزگرایی، ضمیمه و تمهیدات زبانی سامان یافته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که تقابل تقدیر و تدبیر در این داستان پایدار نمی‌ماند و در لایه‌های عمیق‌تر روایت دچار گسست می‌شود. کنش‌های شخصیتها، مرکز معنایی داستان را متزلزل کرده و روایت را از جبرگرایی صرف به عرصه‌ای پویا و چندلایه برای تعامل میان اراده فردی و نیروهای بیرونی بدل می‌کند. بخش ضمیمه با تغییر تمرکز داستان از شخصیت به مفهوم، ظرفیت تولید معانی چندگانه را تقویت می‌کند و تمهیدات زبانی همچون نمادپردازی و تشبیه با شکستن ساختار متعارف داستان، خواننده را به سوی خوانش‌های متنوع و چندگانه هدایت می‌کنند.</div> <div style="text-align: justify;">Deconstruction, emerging as a critical advancement upon structuralist thought, challenges the stability of textual structures and liberates the relationship between signifier and signified from fixed correspondence. This theoretical movement privileges the proliferation of meaning and foregrounds the reader’s role in generating new values and insights. Employing a descriptive-analytical methodology and guided by Jacques Derrida’s deconstructive framework—including key concepts such as the dismantling of binary oppositions, decentering, the supplement, and linguistic play—this study investigates the hidden semantic layers of the tale “Abdullah Bahri and Barri” from One Thousand and One Nights. The analysis reveals that the foundational opposition between fate and agency within the narrative is inherently unstable and ultimately disintegrates. Character actions serve to decenter any singular, authoritative meaning, thereby transforming the tale from a deterministic parable into a dynamic, multi-layered space of interaction between individual will and external forces. Furthermore, the operation of the supplement shifts focus from character to conceptual play, amplifying the text’s polysemic potential. Simultaneously, linguistic devices such as symbolism and metaphor fracture conventional narrative structure, actively guiding the reader toward a plurality of interpretations.</div> نقد ادبی, شالوده‌شکنی, ژاک دریدا, هزار و یک شب, عبداللّه بحری و برّی Literary Criticism, deconstruction, Jacques Derrida, One thousand and One Nights, Abdullah Al-Bahri and Al-Bari 29 49 http://san.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-78-2&slc_lang=ar&sid=1 Maryam Atharinia مریم اطهری نیا m.atharinia@khu.ac.ir 10031947532846004412 10031947532846004412 No PhD in Arabic language and literature, Kharazmi University, Faculty of Literature, Karaj, Iran دانش آموخته دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران Hossein Abavisani حسین ابویسانی hosein.abavisani@khu.ac.ir 10031947532846004413 10031947532846004413 Yes Associate Professor, Department of Arabic Language and Literature, Kharazmi University دانش آموخته دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران Zohreh Naemi زهره ناعمی naemi.zohreh@khu.ac.ir 10031947532846004414 10031947532846004414 No Associate Professor, Department of Arabic Language and Literature, Kharazmi University دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران Soghra Falahati صغری فلاحتی falahati@khu.ac.ir 10031947532846004415 10031947532846004415 No Associate Professor, Department of Arabic Language and Literature, Kharazmi University دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران.