واکاوی نشانه‌ها و رمزگان‌های اجتماعی رمان ولدتُ هُناک، ولدتُ هُنا از مرید برغوثی بر پایه نظریه پی‌یر گیرو

المؤلف
نرگس خسروی سوادجانی
استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران
المستخلص
نشانه‌شناسی اجتماعی به‌عنوان یکی از رویکردهای حوزه نشانه‌شناسی، به مطالعه نظام‌های مختلف دلالتی در جامعه می‌پردازد. «پی‌یر گیرو»، زبان‌شناس فرانسوی (۱۹۱۲- ۱۹۸۳) نشانه‌های اجتماعی را از دو منظر هویت و نزاکت بررسی می‌کند. مقوله هویت را در قالب مؤلفه‌هایی همچون پرچم، یونیفورم، نشان و مدال، آرایش، نام‌ و لقب، شاخص و علامت تجاری مورد مطالعه قرار می‌دهد و نشانه‌های نزاکت را در لحن کلام، سلام و خداحافظی، توهین، اطوارپژوهی، فاصله‌پژوهی و آداب غذا خوردن می‌کاود. از دیدگاه «گیرو»، نشانه‌های اجتماعی در شکل‌بندی انواع ارتباطات اجتماعی نقش دارند. مرید برغوثی، نویسنده و شاعر فلسطینی (۱۹۴۴- ۲۰۲۱) در رمان «ولدتُ هُناک، ولدتُ هُنا» از رویدادهای سفر به فلسطین روایت می‌کند و مجموعه‌ای از نشانه‌های اجتماعی فلسطینی را به مخاطب انتقال می‌دهد. جستار پیش‌رو در تلاش است به شیوه توصیفی - تحلیلی و بر پایه نظریه نشانه‌شناسی اجتماعی «پی‌یر گیرو»، به بررسی نشانه‌ها و رمزگان‌های اجتماعی این اثر بپردازد. روشن‌ترین دستاوردهای پژوهش حاضر به گواه نمونه‌های واکاوی‌شده، حکایت از قابلیت تطبیق همه نشانه‌ها و رمزگان‌های اجتماعی نظریه «گیرو» در رمان برغوثی دارد و بر حضور پررنگ نشانه‌های اجتماعی برآمده از فرهنگ و هویت اصیل عربی و اسلامی در این اثر دلالت می‌کند. برغوثی گاهی با استعانت از نشانه‌های اجتماعی صهیونیست‌های ساکن در سرزمین‌های اشغالی از تلاش آنان برای هویت‌سازی پرده بر می‌دارد. او با ارائه تصویر واقعی از جامعه فلسطین، فرصت تحریف چهره این جامعه مظلوم را از دشمن می‌گیرد.
الكلمات الرئيسية
نشانه‌شناسی اجتماعی
پی‌یر گیرو
ادبیات پایداری
مرید برغوثی
رمان «ولدتُ هُناک
ولدتُ هُنا»

عنوان المقالة English

An Analysis of Social Signs and Codes in Mourid Barghouti's I Was Born There, I Was Born Here: Applying Pierre Guiraud’s Social Semiotic Framework

المؤلف English

Narges Khosravi Savadjani
Assistant Professor, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Literature, Alzahra University, Tehran, Iran
المستخلص English

This study conducts a social semiotic analysis of Mourid Barghouti’s autobiographical novel I Was Born There, I Was Born Here, employing Pierre Guiraud’s theoretical framework. Guiraud’s approach to social semiotics, which examines signification systems as constitutive of social relations, categorizes signs primarily through the lenses of identity and politeness. Using a descriptive-analytical method, the research systematically applies Guiraud’s categories—including flags, uniforms, names, titles, gestural behavior, and proxemics—to the textual representation of Palestinian society in Barghouti’s narrative. The analysis demonstrates that Guiraud’s model provides a comprehensive framework for decoding the novel’s rich repertoire of social signs. These signs consistently index an authentic Arab and Islamic cultural identity, functioning to assert and preserve a distinct Palestinian social reality. Furthermore, the study reveals Barghouti’s strategic juxtaposition of these indigenous signs against the imported semiotics of Zionist settlers in the occupied territories. This contrast serves a critical dual function: it exposes the settlers’ ideological project of identity construction while simultaneously presenting an authoritative, counter-hegemonic narrative that resists the distortion of Palestinian community and experience.

الكلمات الرئيسية English

Social semiotics
Pierre Guiraud
resistance literature
Mourid Barghouti
I Was Born There
I Was Born Here
ایوتادیه، ژ. (۱۴۰۲). میخائیل باختین و جامعه‌شناسی ادبیات. سودای مکالمه، خنده، آزادی. ترجمه م. پوینده. چاپ چهارم. تهران: چشمه.
ایوتادیه، ژ. (۱۴۰۲). میخائیل باختین و جامعه‌شناسی ادبیات. سودای مکالمه، خنده، آزادی. ترجمه م. پوینده. چاپ چهارم. تهران: چشمه.
تودوروف، ت. (۱۴۰۲). سخن در زندگی و سخن در شعر: درآمدی بر بوطیقای جامعه‌شناختی. سودای مکالمه، خنده، آزادی. ترجمه م. پوینده. چاپ چهارم. تهران: چشمه.
تودوروف، ت. (۱۴۰۲). سخن در زندگی و سخن در شعر: درآمدی بر بوطیقای جامعه‌شناختی. سودای مکالمه، خنده، آزادی. ترجمه م. پوینده. چاپ چهارم. تهران: چشمه.
بارت، ر. (۱۳۹۶). عناصر نشانه‌شناسی. نشانه‌شناسی (مقالات کلیدی). گزینش و ویرایش ا. نجومیان. ترجمه ف. دوستی. تهران: مروارید.
بارت، ر. (۱۳۹۶). عناصر نشانه‌شناسی. نشانه‌شناسی (مقالات کلیدی). گزینش و ویرایش ا. نجومیان. ترجمه ف. دوستی. تهران: مروارید.
برغوثی، م. (۱۴۰۳). آنجا به دنیا آمدم، اینجا به دنیا آمدم. ترجمه ا. هاشمی. قم:‌ کتابستان معرفت.
برغوثی، م. (۱۴۰۳). آنجا به دنیا آمدم، اینجا به دنیا آمدم. ترجمه ا. هاشمی. قم:‌ کتابستان معرفت.
برگر، آ. آ. (۱۳۸۵). نقد فرهنگی. ترجمه ح. مشیرزاده. چاپ دوم. تهران: انتشارات باز.
برگر، آ. آ. (۱۳۸۵). نقد فرهنگی. ترجمه ح. مشیرزاده. چاپ دوم. تهران: انتشارات باز.
چندلر، د. (۱۳۹۴). مبانی نشانه‌شناسی. ترجمه م. پارسا. چاپ پنجم. تهران: سوره مهر.
چندلر، د. (۱۳۹۴). مبانی نشانه‌شناسی. ترجمه م. پارسا. چاپ پنجم. تهران: سوره مهر.
حقایقی، ز.، صدیقی، ب.، حیدریان شهری، ا. (۱۴۰۳). «واکاوی جامعه‌شناختی رمان «أولاد الغيتو اسمی آدم» از الیاس خوری بر پایه نظریه لوسین گلدمن». ادب عربی. ۱۶ (۱)، ۶۹- ۹۰.
حقایقی، ز.، صدیقی، ب.، حیدریان شهری، ا. (۱۴۰۳). «واکاوی جامعه‌شناختی رمان «أولاد الغيتو اسمی آدم» از الیاس خوری بر پایه نظریه لوسین گلدمن». ادب عربی. ۱۶ (۱)، ۶۹- ۹۰.
دورکیم، ا. (۱۳۸۳). صور بنیانی حیات دینی. ترجمه ب. پرهام. تهران: مرکز.
دورکیم، ا. (۱۳۸۳). صور بنیانی حیات دینی. ترجمه ب. پرهام. تهران: مرکز.
ساسانی، ف. (۱۳۸۹). معناکاوی: به سوی نشانه‌شناسی اجتماعی. تهران: علم.
ساسانی، ف. (۱۳۸۹). معناکاوی: به سوی نشانه‌شناسی اجتماعی. تهران: علم.
سجودی، ف. (۱۳۹۳). نشانه‌شناسی هنر: بخش دوم. نشانه‌شناسی فرهنگ، هنر و ارتباطات. به کوشش ح. سرفراز. چاپ اول. تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق (ع).
سجودی، ف. (۱۳۹۳). نشانه‌شناسی هنر: بخش دوم. نشانه‌شناسی فرهنگ، هنر و ارتباطات. به کوشش ح. سرفراز. چاپ اول. تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق (ع).
سوسور، ف. د. (۱۳۷۸). دوره زبان‌شناسی عمومی. ترجمه ک. صفوی. تهران: هرمس.
سوسور، ف. د. (۱۳۷۸). دوره زبان‌شناسی عمومی. ترجمه ک. صفوی. تهران: هرمس.
سیبیاک، ت. آ. (۱۳۹۱). نشانه‌ها: درآمدی بر نشانه‌شناسی. ترجمه م. نوبخت. تهران: علمی.
سیبیاک، ت. آ. (۱۳۹۱). نشانه‌ها: درآمدی بر نشانه‌شناسی. ترجمه م. نوبخت. تهران: علمی.
عظیمی‌فرد، ف. (۱۳۹۲). فرهنگ توصیفی نشانه‌شناسی. تهران: نشر علمی.
عظیمی‌فرد، ف. (۱۳۹۲). فرهنگ توصیفی نشانه‌شناسی. تهران: نشر علمی.
کالر، ج. (۱۳۸۹). درآمدی بسیار کوتاه: بارت. ترجمه ت. امرالهی. تهران: علم.
کالر، ج. (۱۳۸۹). درآمدی بسیار کوتاه: بارت. ترجمه ت. امرالهی. تهران: علم.
کرس، گ. آ. (۱۳۹۲). نشانه‌شناسی اجتماعی از نظریه تا کاربرد: بازنمود چند وجهی رویکرد نشانه‌شناسی اجتماعی به موضوع ارتباط در عصر حاضر. ترجمه س. کبگانی و ر. صحراگرد، تهران: مارلیک.
کرس، گ. آ. (۱۳۹۲). نشانه‌شناسی اجتماعی از نظریه تا کاربرد: بازنمود چند وجهی رویکرد نشانه‌شناسی اجتماعی به موضوع ارتباط در عصر حاضر. ترجمه س. کبگانی و ر. صحراگرد، تهران: مارلیک.
گیرو، پ. (۱۳۹۹). نشانه‌شناسی. ترجمه م. نبوی. تهران: آگه.
گیرو، پ. (۱۳۹۹). نشانه‌شناسی. ترجمه م. نبوی. تهران: آگه.
لیوون، ت. (۱۳۹۵). آشنایی با نشانه‌شناسی اجتماعی. ترجمه م. نوبخت. تهران: نشر علمی.
لیوون، ت. (۱۳۹۵). آشنایی با نشانه‌شناسی اجتماعی. ترجمه م. نوبخت. تهران: نشر علمی.
محسنیان راد، م. (۱۳۹۲). ارتباط‌‌‌‌شناسی ارتباطات انسانی (میان‌فردی، گروهی، جمعی). چاپ چهاردهم. تهران: سروش.
محسنیان راد، م. (۱۳۹۲). ارتباط‌‌‌‌شناسی ارتباطات انسانی (میان‌فردی، گروهی، جمعی). چاپ چهاردهم. تهران: سروش.
هلیدی، م، حسن، ر. (۱۳۹۳). زبان، بافت و متن: ابعاد زبان از منظر نشانه‌شناسی اجتماعی. ترجمه م. نوبخت. تهران: سیاهرود.
هلیدی، م، حسن، ر. (۱۳۹۳). زبان، بافت و متن: ابعاد زبان از منظر نشانه‌شناسی اجتماعی. ترجمه م. نوبخت. تهران: سیاهرود.
البرغوثي، م. (۲۰۱۱). ولدتُ هُناک، ولدتُ هُنا. الطبعة الثانیة. بیروت: ریاض الریس.
البرغوثي، م. (۲۰۱۱). ولدتُ هُناک، ولدتُ هُنا. الطبعة الثانیة. بیروت: ریاض الریس.
البرغوثي، م. (۲۰۲۴). رأیت رام الله. الطبعة الرابعة. الدار البیضاء: المرکز الثقافي العربي.
البرغوثي، م. (۲۰۲۴). رأیت رام الله. الطبعة الرابعة. الدار البیضاء: المرکز الثقافي العربي.
حمداوی، ج. (۲۰۱۱). «سیمیاء اسم العلم الشخصي في الروایة العربیة». الراوي. ۲۴، ۵۱- ۸۲.
حمداوی، ج. (۲۰۱۱). «سیمیاء اسم العلم الشخصي في الروایة العربیة». الراوي. ۲۴، ۵۱- ۸۲.
مقدم متقی، ا. (۱۳۹۶). الزیتون رمز المقاومة في الشعر الفلسطیني المعاصر. ادب عربی. ۹ (۱)، ۲۶۱- ۲۷۸.
مقدم متقی، ا. (۱۳۹۶). الزیتون رمز المقاومة في الشعر الفلسطیني المعاصر. ادب عربی. ۹ (۱)، ۲۶۱- ۲۷۸.
Anderson, J. M. (2007). The Grammar of Names. New York: Oxford Universiy Press. [DOI:10.1093/acprof:oso/9780199297412.001.0001]
Anderson, J. M. (2007). The Grammar of Names. New York: Oxford Universiy Press. [DOI:10.1093/acprof:oso/9780199297412.001.0001]
Ayutadieh, J. (2023). Mikhail Bakhtin and the Sociology of Literature. The desire for Conversation, Laugh of Freedom. Translated by M. Pooyandeh. 4th ed. Tehran: Cheshmeh.
Ayutadieh, J. (2023). Mikhail Bakhtin and the Sociology of Literature. The desire for Conversation, Laugh of Freedom. Translated by M. Pooyandeh. 4th ed. Tehran: Cheshmeh.
Azimifard, F. (2013). Descriptive Dictionary for Semiotics. Tehran: Scientific Publication.
Azimifard, F. (2013). Descriptive Dictionary for Semiotics. Tehran: Scientific Publication.
Barghouti, M. (2011). I Was Born There, I Was Born Here. Beirut: Riad El-Rayyes.
Barghouti, M. (2011). I Was Born There, I Was Born Here. Beirut: Riad El-Rayyes.
Barghouti, M. (2024). I Saw Ramallah. 9th Edition. Cario: Darelshorouk.
Barghouti, M. (2024). I Saw Ramallah. 9th Edition. Cario: Darelshorouk.
Berger, A. A. (2007). Cultural criticism. Translated by H. Moshirzade. 2ed Edition. Tehran: Baz.
Berger, A. A. (2007). Cultural criticism. Translated by H. Moshirzade. 2ed Edition. Tehran: Baz.
Barthes, R. (2017). Elements of Semiotics. Semiotics (Key Papers). Selected and Edited by A. Nojoumian. Translated by F. Doosti. Tehran: Morvarid.
Barthes, R. (2017). Elements of Semiotics. Semiotics (Key Papers). Selected and Edited by A. Nojoumian. Translated by F. Doosti. Tehran: Morvarid.
Chandler, D. (2015). The Basics Semiotics. Translated by M. Parsa. Tehran: Sooremehr.
Chandler, D. (2015). The Basics Semiotics. Translated by M. Parsa. Tehran: Sooremehr.
Culler, J. D. (2010). A Very Short Introduction Barthes. Translated by T. Amrollahi. Tehran: Elm.
Culler, J. D. (2010). A Very Short Introduction Barthes. Translated by T. Amrollahi. Tehran: Elm.
Durkheim, E. (2004). The Elementary Forms of Religious Life. Tehran: Markaz. [DOI:10.1515/9780691229270-019]
Durkheim, E. (2004). The Elementary Forms of Religious Life. Tehran: Markaz. [DOI:10.1515/9780691229270-019]
Guiraud, P. (2020). Semiotics. Translated by M. Nabavi. Tehran: Agah.
Guiraud, P. (2020). Semiotics. Translated by M. Nabavi. Tehran: Agah.
Haghayeghi, Z. & Seddighi, B. & Heidaryan Shahri, A. (2024). Sociological Analysis of the Novel "Awlad Al-Ghetto- Esmi Adam" by Elias Khoury Based on Lucien Goldmann's Theory. Journal of Arabic Literature, 16 (1), 69-90.
Haghayeghi, Z. & Seddighi, B. & Heidaryan Shahri, A. (2024). Sociological Analysis of the Novel "Awlad Al-Ghetto- Esmi Adam" by Elias Khoury Based on Lucien Goldmann's Theory. Journal of Arabic Literature, 16 (1), 69-90.
Halliday, M. A. K. (1978). Language as Social Semiotic: The Social Interpretation of Language and Meaning. London: Arnold.
Halliday, M. A. K. (1978). Language as Social Semiotic: The Social Interpretation of Language and Meaning. London: Arnold.
Halliday, M. & Hasan, R. (2014). Language, Context, and Text: Aspects of Language in a Social-Semiotic perspective. Translated by M. Nobakht. Tehran: Siahroud.
Halliday, M. & Hasan, R. (2014). Language, Context, and Text: Aspects of Language in a Social-Semiotic perspective. Translated by M. Nobakht. Tehran: Siahroud.
Hamdawi, J. (2011). "Semiotics of Proper Nouns in the Arabic Novel". The Narrator, 24, 51- 82.
Hamdawi, J. (2011). "Semiotics of Proper Nouns in the Arabic Novel". The Narrator, 24, 51- 82.
Kress, G. R. (2014). Multimodalaity: asocial semiotic approach to contemporary communication. Translated by Sajjad Kabgani & Rahman Sahragard. Tehran: Marlik.
Kress, G. R. (2014). Multimodalaity: asocial semiotic approach to contemporary communication. Translated by Sajjad Kabgani & Rahman Sahragard. Tehran: Marlik.
Leeuven, T. V. (2016). Introducing Social Semiotics. Translated by M. Nobakht. Tehran: Elmi.
Leeuven, T. V. (2016). Introducing Social Semiotics. Translated by M. Nobakht. Tehran: Elmi.
Moghaddam Mottaghi, A. (2017). Olive as a Symbol of Resistance in Contemporary Palestinian Poetry. Arabic Literature, 9, 1, 261-278.
Moghaddam Mottaghi, A. (2017). Olive as a Symbol of Resistance in Contemporary Palestinian Poetry. Arabic Literature, 9, 1, 261-278.
Mohsenian Rad, M. (2013). Communicology, Human Communication (Interpersonal, Group, Collective). 14th ed. Tehran: Soroush. [IN PERSIAN]
Mohsenian Rad, M. (2013). Communicology, Human Communication (Interpersonal, Group, Collective). 14th ed. Tehran: Soroush. [IN PERSIAN]
Sasani, F. (2010). Semanalysis: Towards Social Semiotics. Tehran: Elm. [IN PERSIAN]
Sasani, F. (2010). Semanalysis: Towards Social Semiotics. Tehran: Elm. [IN PERSIAN]
Saussure, F. D. (1999). Course in General Linguistics. Translated by K. Safavi. Tehran: Hermes.
Saussure, F. D. (1999). Course in General Linguistics. Translated by K. Safavi. Tehran: Hermes.
Sojoodi, F. (2014). Semiotics of Art: Part Two. Semiotics of Culture, Art and Communications. assayed by H. Sarfaraz. Tehran: Imam Sadiq University's Publication. [IN PERSIAN]
Sojoodi, F. (2014). Semiotics of Art: Part Two. Semiotics of Culture, Art and Communications. assayed by H. Sarfaraz. Tehran: Imam Sadiq University's Publication. [IN PERSIAN]
Sebok, T. A. (2012). Signs: an introduction to semiotics. Translated by M. Nobakht. Tehran: Elmi.
Sebok, T. A. (2012). Signs: an introduction to semiotics. Translated by M. Nobakht. Tehran: Elmi.
Todorov, T. (2023). Speech in both Life & Poetry: An Introduction to Sociological Poetics. The desire for Conversation, Laugh of Freedom. Translated by M. Pooyandeh. 4th ed. Tehran: Cheshmeh.
Todorov, T. (2023). Speech in both Life & Poetry: An Introduction to Sociological Poetics. The desire for Conversation, Laugh of Freedom. Translated by M. Pooyandeh. 4th ed. Tehran: Cheshmeh.