تحليل كيفية تمثيل الناشطين الاجتماعيين في رواية «ساعة بغداد» لشهد الراوي

المؤلفون
فرهاد رجبی 1
میلاد تجربه کار 2
1 الاستاذ المشارک قسم اللغة العربية وآدابها، جامعة گیلان
2 الماجستیر في اللغة العربية وآدابها- جامعة گیلان
10.61186/san.6.4.69
المستخلص
الرواية هي وصف شامل للحیاة الاجتماعية وعناصرها المقومة کالشخصيات والأحداث والأحاديث وباختصار جميع عناصر الرواية، تعکس صورة واقعية لعناصر مجتمع الکاتب ولهذا السبب يمكن القول أن القراءة السوسيولوجية هي أکمل القراءات للرواية وأقواها ويعتبر هذا النوع من الفن من أكثر الفنون تعبيرًا عما في الحیاة. وعلى هذا يمكن نقد الرواية المعاصرة باستخدام نظريات سوسيولوجية مختلفة. إحدى هذه النظريات هي نظرية الناشطین الاجتماعيين التي وضعها ثيو فان ليوون. الناشطون الاجتماعيون يلعبون دورًا هامّاً لتقدم الخطاب وصناعة النص، لأنهم أذرع أساسية للنصوص والخطابات. ولکن لا يتم إيلاء الكثير من الاهتمام لتمثيلهم. ويرى فان ليوين أن الناشطين يتم تمثيلهم بطريقتين عامتين: الحذف والإظهار ولكل منهما فروع فرعية، ومعرفة كيفية تمثيلهم أمر مهم لاكتشاف الخطابات. لقد اختار هذا المقال رواية «ساعة بغداد» للكاتبة العراقية شهد الراوي موضوعاً للبحث من أجل التحقيق لتمثيل الناشطین الاجتماعيين فيها ویرید تحدید وظائفهم التی تسرّبت في الطبقات السفلية للروایة وتعریفها. الهدف من هذا البحث هو تحلیل خطاب العمل ووظائفه الاجتماعية الدلالية التي يعرضها كل من الناشطین من خلال طرق تمثیلهم المختلفة للقارئ. تظهر نتيجة البحث أن الکاتبة استخدمت كافة طرق التمثيل المختلفة وهذا التنوع جعل عملها مقروءاً وجذاباً، إلا أن اهتمام الکاتبة بعنصر التعبير أكثر من الحذف هو وسيلة لتصور مآسي العراق ولبنان. وفي أساليب التعبير أيضاً، فقد روعي أسلوب توصيف جزء منها أكثر من بقية الأساليب لإظهار الديناميكية والحركة على مستوى القصة رغم وجود آثار مدمرة ومتأثرة بالحرب والاحتلال. المنهج المستخدم في هذا البحث هو الوصفي-التحليلي.


الكلمات الرئيسية
السردانية العربية
ساعة بغداد
شهد الراوي
فان ليوين
الناشطون الاجتماعيون
الخطاب
التعبير
الإقصاء

عنوان المقالة English

The Representation of Social Agents in Shahad Al-Rawi’s The Baghdad Clock based on Van Leeuwen’s model

المؤلفون English

Farhad Rajabi 1
Milad Tajrobehkar 2
1 University of Guilan
2 University of Guilan
المستخلص English

Social agents play an important role in shaping a text or discourse. They are central to its meaning and purpose. However, little attention has been paid to how they are represented in literary texts. Van Leeuwen argues that agents are represented in two main ways: exclusion and inclusion. Each has its own subcategories. Understanding these representations helps to reveal underlying discourses in a text. This article studies The Baghdad Clock novel by the Iraqi author Shahad Al-Rawi as a research project to examine the representation of social agents in it. It will also identify and introduce the main functions of these social agents that passes through the underlying layer of the story. This research aims to understand different discourses in the novel. It also examines the socio-semantic functions that these agents signify through their representation. The results show that the author uses various methods of representation. However, the focus is more on inclusion than exclusion to describe the tragedies of Iraqi people. Among the inclusion strategies, partial identification is emphasized the most. It highlights movement and dynamism in the story, despite themes of war, destruction, and occupation. This research follows a descriptive-analytical approach.

الكلمات الرئيسية English

Arabic Narratology
The Baghdad Clock
Shahd Al-Rawi
Van Leeuwen
social agents
Discourse
inclusion
elusion
آقاگل‌زاده، فردوس (1385). تحلیل گفتمان انتقادی: تکوین تحلیل گفتمان در زبان­شناسی. تهران: انتشارات علمی فرهنگی.
آقاگل‌زاده، فردوس (1385). تحلیل گفتمان انتقادی: تکوین تحلیل گفتمان در زبان­شناسی. تهران: انتشارات علمی فرهنگی.
ابوعلي، رجاء و شهرزاد امیر سلیماني (1402) تحلیل الخطاب النقدي لقصیدة الرحیل الی مدن العشق للبیاتی علی ضوء نظریة فان لیوین، مجلة الادب العربي لجامعة طهران، العدد 38، صص 43-70.
ابوعلي، رجاء و شهرزاد امیر سلیماني (1402) تحلیل الخطاب النقدي لقصیدة الرحیل الی مدن العشق للبیاتی علی ضوء نظریة فان لیوین، مجلة الادب العربي لجامعة طهران، العدد 38، صص 43-70.
پهلوان‌نژاد، محمدرضا، رحمان صحراگرد و محمدهادی فلاحی. (1388). «شیوه‌های بازنمایی کارگزاران اجتماعی در نشریات دورة مشروطه از منظر گفتمان‌شناسی انتقادی با عنایت به مؤلفه‌های گفتمان‌مدار جامعه‌شناختی ـ معنایی». زبان‌شناسی و گویش‌های خراسان دانشکدة ادبیات و علوم انسانی مشهد. العدد 1، صص 51-73.
پهلوان‌نژاد، محمدرضا، رحمان صحراگرد و محمدهادی فلاحی. (1388). «شیوه‌های بازنمایی کارگزاران اجتماعی در نشریات دورة مشروطه از منظر گفتمان‌شناسی انتقادی با عنایت به مؤلفه‌های گفتمان‌مدار جامعه‌شناختی ـ معنایی». زبان‌شناسی و گویش‌های خراسان دانشکدة ادبیات و علوم انسانی مشهد. العدد 1، صص 51-73.
الراوی، شهد (2016)، ساعت بغداد، بغداد: دار بابل.
الراوی، شهد (2016)، ساعت بغداد، بغداد: دار بابل.
سادات مقداری، صدیقه و شکوفه جهانگیری(1394) تحلیل گفتمان انتقادی شعر دفاع مقدس برای کودکان از منظر رهیافت ون لیون، فصلنامه متن پژوهی ادبی، صص 121-160.
سادات مقداری، صدیقه و شکوفه جهانگیری(1394) تحلیل گفتمان انتقادی شعر دفاع مقدس برای کودکان از منظر رهیافت ون لیون، فصلنامه متن پژوهی ادبی، صص 121-160.
شرشار، عبدالقادر (2006م) تحلیل الخطاب الأدبی وقضایا النص. ط1. وهران: دارالأدیب
شرشار، عبدالقادر (2006م) تحلیل الخطاب الأدبی وقضایا النص. ط1. وهران: دارالأدیب
عضدانلو، حمید (1380) گفتمان و جامعه. تهران: نشر نی.
عضدانلو، حمید (1380) گفتمان و جامعه. تهران: نشر نی.
غلامعلی‌‌زاده، خسرو (1396) نام دهی و طبقه بندی کنشگران اجتماعی در داستان آل بر اساس الگوی ون لیوون، دوماهنامه علمی پژوهشی جستارهای زبانی، العدد 7، صص 71- 89.
غلامعلی‌‌زاده، خسرو (1396) نام دهی و طبقه بندی کنشگران اجتماعی در داستان آل بر اساس الگوی ون لیوون، دوماهنامه علمی پژوهشی جستارهای زبانی، العدد 7، صص 71- 89.
فيرکلاف، نورمان(2009) تحلیل الخطاب، ترجمة: طلال وهبة، بیروت: المنظمة العربية للنشر.
فيرکلاف، نورمان(2009) تحلیل الخطاب، ترجمة: طلال وهبة، بیروت: المنظمة العربية للنشر.
مفتاح،محمد (1990م)،دینامیةالنص:تنظیروإنجاز.ط2. بیروت: الدار البیضاء.
مفتاح،محمد (1990م)،دینامیةالنص:تنظیروإنجاز.ط2. بیروت: الدار البیضاء.
مقداری، صدیقه‌سادات. (1389). بررسی زبانشناختی ادبیّات جنگ برای کودکان در ایران از دیدگاه گفتمان‌شناسی انتقادی. رسالة دکتری. مشهد: دانشگاه فردوسی.
مقداری، صدیقه‌سادات. (1389). بررسی زبانشناختی ادبیّات جنگ برای کودکان در ایران از دیدگاه گفتمان‌شناسی انتقادی. رسالة دکتری. مشهد: دانشگاه فردوسی.
نورگوا، نینا، (1394)، فرهنگ سبک‌شناسی، برگردان: احمد رضایی جمکرانی، مسعود فرهمندفر، تهران: انتشارات مروارید، چاپ اول.
نورگوا، نینا، (1394)، فرهنگ سبک‌شناسی، برگردان: احمد رضایی جمکرانی، مسعود فرهمندفر، تهران: انتشارات مروارید، چاپ اول.
وان لیوون، تئو (1395) آشنایی با نشانه‌شناسی اجتماعی، ترجمه محسن نوبخت، تهران: نشر علمی.
وان لیوون، تئو (1395) آشنایی با نشانه‌شناسی اجتماعی، ترجمه محسن نوبخت، تهران: نشر علمی.
ون دایک، تئون. (1382). مطالعاتی در تحلیل گفتمان؛ از دستور متن تا گفتمان‌کاوی انتقادی. ترجمة پیروز ایزدی و دیگران. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.
ون دایک، تئون. (1382). مطالعاتی در تحلیل گفتمان؛ از دستور متن تا گفتمان‌کاوی انتقادی. ترجمة پیروز ایزدی و دیگران. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.
یارمحمّدی، لطف‌الله. (1383). گفتمان‌شناسی رایج و انتقادی. تهران: انتشارات هرمس.
یارمحمّدی، لطف‌الله. (1383). گفتمان‌شناسی رایج و انتقادی. تهران: انتشارات هرمس.
یقطین،سعید (1989م)،انفتاح النص الروائی.ط2. بیروت: الدار البیضاء
یقطین،سعید (1989م)،انفتاح النص الروائی.ط2. بیروت: الدار البیضاء
یورگنسن، ماریان و فيلیپس لوئیز. (1389). نظریه و روش درتحلیل گفتمان. ترجمة هادی جلیلی. چ 1. تهران: نشرنی.
یورگنسن، ماریان و فيلیپس لوئیز. (1389). نظریه و روش درتحلیل گفتمان. ترجمة هادی جلیلی. چ 1. تهران: نشرنی.
Van Leeuwen, Teo (2008) Discurse and Practice; New Tools for Critical Discourse Analysis. Oxford: Oxford University Press.
Van Leeuwen, Teo (2008) Discurse and Practice; New Tools for Critical Discourse Analysis. Oxford: Oxford University Press.
Van Leeuwen, Teo (1996) The representation of social actors, Twxt and practices, London: Routlede.
Van Leeuwen, Teo (1996) The representation of social actors, Twxt and practices, London: Routlede.
Abuali, Raja, and Shahrzad Amirsoleymani (2024),Critical Discourse Analysis of the Ode "Journey to the Cities of Love" Written by Abdul Wahab Bayati Based on Van Leeuwen's Theory, Journal of Adab -e-Arabi,pp:43-70.
Abuali, Raja, and Shahrzad Amirsoleymani (2024),Critical Discourse Analysis of the Ode "Journey to the Cities of Love" Written by Abdul Wahab Bayati Based on Van Leeuwen's Theory, Journal of Adab -e-Arabi,pp:43-70.
Aghagolzadeh, Ferdows (2006), Critical Discourse Analysis: The Development of Discourse Analysis in Linguistics. Tehran: Elimi.
Aghagolzadeh, Ferdows (2006), Critical Discourse Analysis: The Development of Discourse Analysis in Linguistics. Tehran: Elimi.
Al-Rawi, Shahad (2016),Saat Baghdad, Baghdad: Dar Babel.
Al-Rawi, Shahad (2016),Saat Baghdad, Baghdad: Dar Babel.
Azdanloo, Hamid (2002) Discourse and Society. Tehran: Ney Press.
Azdanloo, Hamid (2002) Discourse and Society. Tehran: Ney Press.
Jorgensen, Marian and Phillips Louise. (2010). Discourse Analysis as Theory and Method, Translated by Hadi Jalili, Tehran: Ney Press.
Jorgensen, Marian and Phillips Louise. (2010). Discourse Analysis as Theory and Method, Translated by Hadi Jalili, Tehran: Ney Press.
Gholamalizadeh, Khosrow (2017) Naming and Classifying Social Actors in the Story of Al Based on the Van Leeuwen Model, Bimonthly Scientific Research Journal of Linguistic Essays, Issue 7, pp. 71-89.
Gholamalizadeh, Khosrow (2017) Naming and Classifying Social Actors in the Story of Al Based on the Van Leeuwen Model, Bimonthly Scientific Research Journal of Linguistic Essays, Issue 7, pp. 71-89.
Fairclough, Norman (2009) Discours Analysis, translated by Talal Wahba, Beirut: Al-Maghrot al-Arabiya for publishing.
Fairclough, Norman (2009) Discours Analysis, translated by Talal Wahba, Beirut: Al-Maghrot al-Arabiya for publishing.
Miftah, Mohammad (1990 AD), Dynamiya Nass: Tanzir va Enjaz. Volume 2, Beirut: Eldar Al Bayda.
Miftah, Mohammad (1990 AD), Dynamiya Nass: Tanzir va Enjaz. Volume 2, Beirut: Eldar Al Bayda.
Norgova, Nina, (2015), Stylistics Culture, Translated by Ahmad Rezaei Jamkarani, Masoud Farahmandfar, Tehran: Morvarid Publications.
Norgova, Nina, (2015), Stylistics Culture, Translated by Ahmad Rezaei Jamkarani, Masoud Farahmandfar, Tehran: Morvarid Publications.
Pahlevan-nejad, Mohammad Reza, Rahman Sahragerd and Mohammad Hadi Fallahi. (2009). "Methods of Representing Social Agents in Constitutional Era Publications from the Perspective of Critical Discourse with Attention to Sociological-Semantic Discourse-Oriented Components". Linguistics and Dialects of Khorasan, Mashhad Faculty of Literature and Humanities. Issue 1, pp. 51-73.
Pahlevan-nejad, Mohammad Reza, Rahman Sahragerd and Mohammad Hadi Fallahi. (2009). "Methods of Representing Social Agents in Constitutional Era Publications from the Perspective of Critical Discourse with Attention to Sociological-Semantic Discourse-Oriented Components". Linguistics and Dialects of Khorasan, Mashhad Faculty of Literature and Humanities. Issue 1, pp. 51-73.
Sadat Meghdari, Seddighe and Shokoofeh Jahangiri (2015), Critical Discourse Analysis of Sacred Defense Poetry for Children from the Perspective of Van Lyon's Approach, Journal of Literary Textual Studies, pp. 121-160.
Sadat Meghdari, Seddighe and Shokoofeh Jahangiri (2015), Critical Discourse Analysis of Sacred Defense Poetry for Children from the Perspective of Van Lyon's Approach, Journal of Literary Textual Studies, pp. 121-160.
Sadat Meghdari, Seddighe, (2010). A Linguistic Study of War Literature for Children in Iran from the Perspective of Critical Discourse. PhD Thesis. Mashhad: Ferdowsi University.
Sadat Meghdari, Seddighe, (2010). A Linguistic Study of War Literature for Children in Iran from the Perspective of Critical Discourse. PhD Thesis. Mashhad: Ferdowsi University.
Sharshar, Abdul Qadir (2006) Analysis of Literary Speech and Text Matters, Vahran: Dar al-Adib.
Sharshar, Abdul Qadir (2006) Analysis of Literary Speech and Text Matters, Vahran: Dar al-Adib.
Van Dyke, Theon. (2003). Studies in Discourse Analysis; From Text Grammar to Critical Discourse Analysis. Translated by Pirouz Izadi and others. Tehran: Center for Media Studies and Research.
Van Dyke, Theon. (2003). Studies in Discourse Analysis; From Text Grammar to Critical Discourse Analysis. Translated by Pirouz Izadi and others. Tehran: Center for Media Studies and Research.
Van Leeuwen, Theo (2015) Introducing social semiotics, translated by Mohsen Nobakht, Tehran: Scientific Publication.
Van Leeuwen, Theo (2015) Introducing social semiotics, translated by Mohsen Nobakht, Tehran: Scientific Publication.
Yaqtin, Saeed (1989), Inftah al-Nas al-Rawaii, Volume 2. Beirut:Aldar Al Bayda.
Yaqtin, Saeed (1989), Inftah al-Nas al-Rawaii, Volume 2. Beirut:Aldar Al Bayda.
Yarmohammad, Lotfollah (2009), Mainstream and Critical Discoure, Tehran: Hermes.
Yarmohammad, Lotfollah (2009), Mainstream and Critical Discoure, Tehran: Hermes.