المجلد 1، العدد 1 - ( 1447 )                   المجلد 1 العدد 1 صفحات 29-49 | الرجوع إلی قائمة المجلدات

XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Atharinia M, Abavisani H, Naemi Z, Falahati S. Deconstructing Fate and Agency: A Derridean Reading of “Abdullah Al-Bahri and Al-Bari” in One Thousand and One Nights. san 2026; 1 (1) :29-49
URL: http://san.khu.ac.ir/article-1-501-ar.html
اطهری نیا مریم، ابویسانی حسین، ناعمی زهره، فلاحتی صغری. خوانش شالوده‌‌شکنی داستان عبدالله بحری و برّی از هزار و یک شب براساس نظریۀ ژاک دریدا. دراسات في السردانية العربية. 1447; 1 (1) :29-49

URL: http://san.khu.ac.ir/article-1-501-ar.html


1- دانش آموخته دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران
2- دانش آموخته دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران ، hosein.abavisani@khu.ac.ir
3- دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران
4- دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران.
الملخّص:   (769 المشاهدة)
شالوده‌شکنی، مرحلۀ متکامل ساختارگرایی و گامی فراتر از آن است که با سیال‌سازی مفهوم ساختار و رهایی پیوند دال و مدلول از قطعیت، امکان بروز معانی و تأویل‌های گوناگون را فراهم می‌آورد و بر ارزش‌های تازه‌ای که خواننده کسب می‌کند، تمرکز دارد. هدف پژوهش حاضر، کشف لایه‌های پنهان معنایی داستان «عبداللّه بحری و برّی» از هزار و یک شب در پرتو این رویکرد است. این جستار با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از مفاهیم شالوده‌شکنی دریدا ـ از جمله تقابل‌زدایی از دوگانه‌ها، نفی مرکزگرایی، ضمیمه و تمهیدات زبانی سامان یافته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که تقابل تقدیر و تدبیر در این داستان پایدار نمی‌ماند و در لایه‌های عمیق‌تر روایت دچار گسست می‌شود. کنش‌های شخصیت­ها، مرکز معنایی داستان را متزلزل کرده و روایت را از جبرگرایی صرف به عرصه‌ای پویا و چندلایه برای تعامل میان اراده فردی و نیروهای بیرونی بدل می‌کند. بخش ضمیمه با تغییر تمرکز داستان از شخصیت به مفهوم، ظرفیت تولید معانی چندگانه را تقویت می‌کند و تمهیدات زبانی همچون نمادپردازی و تشبیه با شکستن ساختار متعارف داستان، خواننده را به سوی خوانش‌های متنوع و چندگانه هدایت می‌کنند.
أصل المقال [PDF 560 kb]   (110 تنزيل)    
نوع البحث: بحثیة | موضوع مقاله: بحثیه
الإصدار الإلكتروني قبل الإصدار النهائي: 2025/11/10

قائمة المصادر
1. «ألف ليلة و ليلة». (1420). الطبعة الأولی. بیروت: دار صادر.
2. ابراهيم، عبداللّه، سعيد الغانمی، و عواد علی. (1996). معرفة الآخر (مدخل إلی المناهج النقدية الحديثة). بيروت: المرکز الثقافي العربي.
3. حمودة، عبدالعزيز. (1998). المرايا المحدبة (من البنيوية إلی التفکيک). الکويت: المجلس الوطني للثقافة و الفنون و الآداب.
4. خضر حمد، عبدالله. (2017). التفکيکية في الفکر العربي القديم. جهود عبدالقاهر الجرجاني أنموذجاً، بيروت: دارالقلم.
5. عناني، محمد. (1997). المصطلحات الأدبية الحديثة. القاهرة: الشرکة المصرية العالمية للنشر - لونجمان.
6. الغذامی، عبداللّه محمد. (1998). الخطيئة و التکفير من البنيوية إلی التشريحية. الطبعة الرابعة. مکة: الهيئة المصرية العامة للکتاب.
7. قصّاب، وليد (1430). مناهج النقد الأدبي الحديث. الطبعة الثانية. دمشق: دار الفکر.
8. مرتاض، عبدالملک. (2010). في نظريّة النّقد. الجزائر: دار هومة للنشر.
9. المسيري، عبد الوهاب و فتحي التريكي (۲۰۰۳). الحداثة وما بعد الحداثة. دمشق: دار الفكر.
10. امامی، نصراللّه. (1382). ساخت¬شکنی در فرایند تحلیل ادبی. چاپ اول. اهواز: نشر رَسِش.
11. برتنس، هانس (1387)، مبانی نظریة ادبی؛ ترجمه: محمدرضا ابوالقاسمی، چاپ دوم، تهران: نشر ماهی.
12. پارسا، مهدی. (1393). دریدا و فلسفه. تهران: نشر علمی.
13. پاینده، حسین (1382). گفتمان نقد: مقالاتی در نقد ادبی. تهران: نشر روزنگار.
14. پاینده، حسین (۱۳۹۰). داستان کوتاه در ایران (داستان‌های پسامدرن). جلد سوم. چاپ اول. تهران: انتشارات نیلوفر.
15. پورنامداریان، تقی (۱۳۸۹). رمز در داستانهای رمزی در ادب فارسی. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
16. تایسن، لُیس. ( 1387). نظریه‌های نقد ادبی معاصر. ترجمه: مازیار حسین زاده و فاطمه حسینی.‌ تهران: نگاه امروز و حکایت قلم نوین.
17. داد، سیما. (۱۳۸۲). فرهنگ اصطلاحات ادبی. تهران: انتشارات مروارید.
18. سیم، استوارت (۱۹۴۳). ساختارگرایی و پساساختارگرایی؛ مترجم: بابک محقق. چاپ اول. تهران: موسسه تألیف، ترجمه و نشر آثار هنری متن.
19. شمیسا، سیروس. (1388). نقد ادبی. تهران: نشر میترا.
20. ضیمران، محمد. (۱۳۷۹). ژاک دریدا و متافیزیک حضور. چاپ اول. تهران: نشر هرمس.
21. غفاری، محمد. (1388). «نگاهی به مفهوم دیفرانس در اندیشه ژاک دریدا». کتاب ماه ادبیات. ش.33.
22. فتوحی رود معجنی، محمود. (1387). «ساخت¬شکنی بلاغی» (نقش صناعات بلاغی در شکست و واسازی متن). نشریه نقد ادبی. صص135-109.
23. کالر، جاناتان (1382). نظریة ادبی؛ ترجمة فرزانه طاهری. چاپ اول. تهران: نشر مرکز.
24. نصیری، پریسا. (۱۳۹۴). نقد آثار صادق چوبک بر اساس نظریه ساختارشکنی ژاک دریدا با تکیه بر تنگسیر و سنگ صبور. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشکده ادبیات فارسی. دانشگاه علامه طباطبائی.
25. نوریس، کریستوفر. (1385). شالوده شکنی؛ ترجمه پیام یزدانجو. تهران: نشر مرکز.
26. یزدانجو، پیام (۱۳۸۱). به سوی پسامدرن، پسا ساختارگرایی در مطالعات ادبی. چاپ اول. تهران: نشر مرکز.
27. Bressler, E.C (2007). Literary Criticism: An Introduction to Theory and Practice. London: Prentice Hall.
28. Derrida,J (2002). Structure, signs and play in the discourse of the human sciences, Writing and Difference, Londan, England: Routledge and Kegan Paul Ltd.
29. Tyson, Lois (1999). Critical Theory Today: A User - Frindly Guid. New York & London: Garland Publishing, Inc.
30. Alf Laylat wa- Laylat (One Thousand and One Nights). (2000). Beirut: Dar Sader Publishers. [In Arabic].
31. Al-Ghadhdhami, A. M. (1998). Al-Khati'a wa al-Takfir (Sin and Atonement: From Structuralism to Deconstruction). 4th ed. Mecca: al-Haya al- Misriyya al- Amma lil- Ketab. [In Arabic].
32. Al-Masiri, A. W. & Al-Tiriki, Fathi. (2003). Al-Hadatha wa Ma Ba'd al-Hadatha (Modernity and Postmodernity). Damascus: Dar al-Fikr. [In Arabic].
33. Anani, M. (1997). Al-Mustalahat al-Adabiyya al-Haditha (Modern Literary Terms). Cairo: Egyptian International Publishing Company - Longman. . [In Arabic].
34. Bertens, H. (2008). Mabānī-ye Nazariye-ye Adabī (Literary Theory: The Basics); A Persian by Mohamadreza Abolghasemi, Trans). Tehran: Mahi Publishers. [In Persian].
35. Bressler, E.C (2007). Literary Criticism: An Introduction to Theory and Practice. London: Prentice Hall. [In English].
36. Culler, J. (2003). Literary theory (F. Taheri, Trans.). Tehran: Nashr-e Markaz. [In Persian].
37. Dad, S. (2003). Farhang-e Estelahat-e Adabi (Dictionary of Literary Terms). Tehran: Morvarid Publications. [In Persian].
38. Derrida,J (2002). Structure, signs and play in the discourse of the human sciences, Writing and Difference, Londan, England: Routledge and Kegan Paul Ltd. [In English].
39. Emami, N. (2003). Sākht-shekanī dar Farāyand-e Tahlil-e Adabī (Deconstruction in the Process of Literary Analysis). Ahvaz: Rasesh Publishers. [In Persian].
40. Fotouhi Rudmajani, M. (2008). "Sakht-shekani-ye Balaghi" (Rhetorical Deconstruction: The Role of Rhetorical Devices in the Breaking Down and Deconstruction of the Text). Nashriye-ye Naqd-e Adabi, 109-135. [In Persian].
41. Ghaffari, M. (2009). "Negahi be Mafhum-e Differance dar Andishe-ye Jacques Derrida" (A Look at the Concept of Différance in Jacques Derrida's Thought). Ketab-e Mah-e Adabiyat, 33. [In Persian].
42. Hammouda, A. (1998). Al-Maraya al-Muhaddaba (Convex Mirrors: From Structuralism to Deconstruction). Kuwait: almajles al-watani lil-thaqafa wa al-funun wa al-adab. . [In Arabic].
43. Ibrahim, A. Al-Ghanemi, S. & Awad, A. (1996). Ma'rifat al-Akhar (Knowing the Other: An Introduction to Modern Critical Approaches). Beirut: Al-Markaz al-Thaqafi al-Arabi. . [In Arabic].
44. Khidr H. A. (2017). Al-Tafkikiyya fi al-Fikr al-Arabi al-Qadim. (Deconstructivism in Ancient Arab Thought). Juhud Abd al-Qahir al-Jurjani Namudhajan. Beirut: Dar al-Qalam. . [In Arabic].
45. Murtad, A. (2010). Fi Nazariyyat al-Naqd (On Critical Theory). Algeria: Dar Houma for Publishing. [In Arabic].
46. Nasiri, P. (2015). Naqd-e Asar-e Sadegh Chubak bar Asas-e Nazariye-ye Sakht-shekani-ye Jacques Derrida ba Takye bar Tangsir va Sang-e Saboor (An Analysis of Sadeq Chubak's Works Using Jacques Derrida's Theory of Deconstruction Based on Tangsir and Sange Sabur). Master's thesis, Allameh Tabataba'i University, Faculty of Persian Literature. [In Persian].
47. Norris, C. (2006). Shalude-shekani (Deconstruction) (P. Yazdanju, Trans.). Tehran: Markaz ublications. [In Persian].
48. Parsa, M. (2014). Derrida va Falsafe (Derrida and Philosophy). Tehran: Elmi Publishers. [In Persian].
49. Payandeh, H. (2003). Gofteman-e Naqd: Maqalat-i dar Naqd-e Adabi (The Discourse of Criticism: Essays in Literary Criticism). Tehran: Ruznegar Publishers. [In Persian].
50. Payandeh, H. (2011). Dastan-e Kutah dar Iran (Dastanha-ye Pasamodern) (Short Stories in Iran (Postmodern Stories). Tehran: Niloufar Publications. [In Persian].
51. Pournamdarian, T. (2010). Ramz dar Dastanhaye Ramzi dar Adab-e Farsi [Symbolism in Allegorical Stories in Persian Literature]. Tehran: Entesharat-e Elmi va Farhangi. [In Persian]
52. Qassab, W. (2009). Manahij al-Naqd al-Adabi al-Hadith (Methods of Modern Literary Criticism) 2nd ed. Damascus: Dar al-Fikr. [In Arabic].
53. Shamisa, S. (2009). Naqd-e Adabi (Literary Criticism). Tehran: Mitra Publications. [In Persian].
54. Sim, S. (1943). Sakhtargaraei va Pasasakhtargaraei (Structuralism and Poststructuralism) (B. Mohaghegh, Trans.). Tehran: Institute for Writing, Translation, and Publishing of Artistic Texts. [In Persian].
55. Tyson, L. (1999). Critical Theory Today: A User - Frindly Guid. New York & London: Garland Publishing, Inc. [In English].
56. Yazdanju, P. (2002). Be Su-ye Pasamodern, Pasasakhtargaraei dar Motaleat-e Adabi (Postmodernism: Poststructuralism in Literary Studies). Tehran: Markaz Publications. [In Persian].
57. Zimran, M. (2000). Jacques Derrida va Metaphysic-e Hozur (Jacques Derrida and the Metaphysics of Presence). Tehran: Hermes Publications. [In Persian].

نشر تعليق على هذه المقالة : اسم المستخدم و بريدک الإلکتروني:
CAPTCHA

إرسال رسالة إلى المؤلف المسؤول


Rights and permissions
Creative Commons License This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

مجلة دراسات في السردانیة العربیة

التصمیم و البرمجة : یکتاوب افزار شرق

© 2026 | Studies in Arabic Narratology

Designed & Developed by : Yektaweb