المجلد 1، العدد 1 - ( 1447 )                   المجلد 1 العدد 1 صفحات 181-198 | الرجوع إلی قائمة المجلدات

XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Mozaffari S, Hajipour Talebi J. Neurotic Strategies and the Wounded Self: A Horneyan Analysis of Character in Hoda Barakat’s Barīd al-Layl. san 2026; 1 (1) :181-198
URL: http://san.khu.ac.ir/article-1-489-ar.html
مظفری سودابه، حاجی پور طالبی جلیل. نقد روان شناختی شخصیت های رمان برید اللیل هدی برکات (بر اساس نظریه کارن هورنای). دراسات في السردانية العربية. 1447; 1 (1) :181-198

URL: http://san.khu.ac.ir/article-1-489-ar.html


1- دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی. تهران
2- دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی ، jalilhajipour@khu.ac.ir
الملخّص:   (654 المشاهدة)
رمان برید اللیل اثر هدى برکات از جمله آثار شاخص ادبیات معاصر عربی به شمار می‌رود که با بهره‌گیری از ساختار نامه‌نگاری، روایتی تکان‌دهنده از تنهایی، بی‌هویتی، سرگشتگی و گسیختگی انسان معاصر را به تصویر می‌کشد.هریک از شخصیت‌های این رمان با پیشینه‌ای تلخ و روانی آزرده در تلاش برای معنا بخشیدن به هستی ازهم‌گسیخته خود، به نگارش نامه‌هایی بی‌پاسخ رو می‌آورند. هدف پژوهش حاضر، نقد روان‌شناختی شخصیت‌های اصلی این رمان با شیوه توصیفی- تحلیلی بر اساس نظریه‌ی گرایش‌های روان‌رنجورانه کارن هورنای است. این نظریه سه گرایش بنیادین «حرکت به سوی دیگران»، «حرکت علیه دیگران» و «حرکت دور از دیگران» را به‌عنوان واکنش‌های ناسازگارانه در برابر اضطراب بنیادی معرفی می‌کند. تحلیل حاضر می‌کوشد نشان دهد که چگونه هدی برکات از طریق شخصیت‌های آسیب‌دیده‌ی رمان، تصویری از انسان معاصر ارائه می‌دهد که در برابر فشارهای اجتماعی-فرهنگی و زخم‌های روانی، به الگوهای ناسازگارانه‌ی شخصیتی پناه می‌برد. از این رهگذر، پژوهش علاوه بر تحلیل شخصیت‌ها، به فهم عمیق‌تر پیام اجتماعی و فلسفی رمان نیز منتهی می‌شود.
أصل المقال [PDF 597 kb]   (106 تنزيل)    
نوع البحث: بحثیة | موضوع مقاله: بحثیه
الإصدار الإلكتروني قبل الإصدار النهائي: 2025/11/10

قائمة المصادر
1. برکات، هدی (2018). برید اللیل، الطبعة الأولی، بیروت: دار الآداب للنشر و التوزیع.
2. بوعزة، محمد (2010). تحلیل النص السّردي؛ تقنیات و مفاهیم، بیروت: الدار العربیة للعلوم ناشرون.
3. زین، هدی (2007). الأدب النّسائي المعاصر في سوریا و لبنان، الطبعة الأولی، قاهرة: الهیئة المصریة العامة للکتاب.
4. براهنی، محمدرضا (1361). قصه‌نویسی، چاپ سوم، تهران: البرز.
5. پِروین، لارنس اِی (1373). روانشناسی شخصیت (نظریه و تحقیق)، ترجمۀ دکتر محمدجعفر جوادی و دکتر پروین کدیور، چاپ دوم، تهران: رسا.
6. جهانتاب، طاهره و حیدریان شهری، احمدرضا و دیگران (1401). واکاوی طرحواره‌های ناسازگار اولیه در رمان «برید اللیل» از هدی برکات براساس نظریۀ جفری یانگ. مجلة الجمعیة الإیرانیة العربیة وآدابها، العدد 64، صص 244-221.
7. شولتز، دوان‌پی. شولتز، سیدنی الن (1400). نظریه‌های شخصیت، ترجمۀ یحیی سید محمدی، چاپ چهل و پنجم، تهران: انتشارات ویرایش.
8. فرزاد، عبدالحسین (1386). مروری بر داستان نویسی معاصر عرب، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، مجله سمرقند، شماره 17، صص 45-22.
9. کریمی، یوسف (1392). روانشناسی شخصیت، چاپ هجدهم، تهران: مؤسسه نشر ویرایش.
10. لورنس،‌اِی و اولیور، جان (1381). شخصیت: نظریه‌ و پژوهش، ترجمۀ محمدجعفر جوادی و پروین کدیور، چاپ ششم، تهران: آییژ.
11. هورنای، کارن (1390). شخصیّت عصبی زمانۀ ما. ترجمۀ محمدجعفر مصفّا، تهران: بهجت.
12. هورنای، کارن (1395). عصبیت و رشد آدمی. ترجمۀ سعید شاملو، تهران: نشر رشد.
13. براهني، محمدرضا براهني (1982م/1361ش). فنّ كتابة القصة، الطبعة الثالثة، طهران: دار البرز.
14. بروین، لارنس ای. بروین (1994م/1373ش). علم نفس الشخصية: النظرية والبحث، ترجمة محمدجعفر جوادی وبروین کدیور، الطبعة الثانية، طهران: دار رسا.
15. جهانتاب، طاهرة؛ حیدریان‌شهري، أحمدرضا؛ وآخرون (2022م/1401ش). « تحليل المخططات المعرفية اللاتكيفية المبكرة في رواية بريد الليل لهدى بركات وفق نظرية جيفري يونغ». مجلة الجمعیة الإیرانیة للغة العربیة وآدابها، العدد 64، ص ص 221-244.
16. شولتز، دوان پي. شولتز؛ شولتز، سیدني الن شولتز (2021م/1400ش). نظريات الشخصية، ترجمة یحیی سیدمحمدی، الطبعة الخامسة والأربعون، طهران: منشورات ویرایش.
17. فرزاد، عبدالحسین فرزاد (2007م/1386ش). « قراءة في فنّ السرد العربي المعاصر». مجلة سمرقند، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، العدد 17، ص ص 22-45.
18. کریمي، یوسف (2013م/1392ش). علم نفس الشخصية، الطبعة الثامنة عشرة، طهران: مؤسسة نشر ویرایش.
19. لورنس، اي. لورنس؛ أولیفر، جان اولیور (2002م/1381ش). الشخصية: النظرية والبحث، ترجمة محمدجعفر جوادی وبروین کدیور، الطبعة السادسة، طهران: دار آییژ.
20. هورناي، کارن (2011م/1390ش). الشخصية العصابية في عصرنا، ترجمة محمدجعفر مصفّا، طهران: دار بهجت.
21. هورناي، كارِن (2016م/1395ش). العُصاب والنموّ الإنساني، ترجمة سعید شاملو، طهران: نشر رشد.
22. Baraheni, M. R. (1982). Fiction writing (3rd ed). Alborz. (In Persian)
23. Barakat, H. (2018). The night mail (1st ed). Dar Al-Adab for Publishing and Distribution. (In Arabic)
24. Bouazza, M. (2010). Narrative text analysis: Techniques and concepts. Arab Scientific Publishers. (In Arabic)
25. Farzad, A. (2007). A review of contemporary Arabic fiction. Samarqand Journal, *17*, 22-45. Institute for Humanities and Cultural Studies. (In Persian)
26. Horney, K. (2011). The neurotic personality of our time (M. J. Mosaffa, Trans.). Behjat. (Original work published 1937) (In Persian)
27. Horney, K. (2016). Neurosis and human growth (S. Shamloo, Trans.). Roshd Publications. (Original work published 1950) (In Persian)
28. Jahantab, T., Heydarian Shahri, A. R., et al. (2022). A study of early maladaptive schemas in Huda Barakat's novel Barid al-layl based on Jeffrey Young's theory. Journal of the Iranian Society for Arabic Language and Literature, *64*, 221-244. (In Persian)
29. Karimi, Y. (2013). Personality psychology )18th ed(. Virayesh Publishing. (In Persian)
30. Lawrence, A. E., & Oliver, J. (2002). Personality: Theory and research (M. J. Javadi & P. Kadiwar, Trans.; )6th ed.). Aiij Publications. (In Persian)
31. Pervin, L. A. (1994). Personality: Theory and research (M. J. Javadi & P. Kadiwar, Trans.; 2nd ed.). Rasa Publications. (Original work published 1990)
32. (In Persian)
33. Schultz, D. P., & Schultz, S. E. (2021). Theories of personality (Y.Seyed Mohammadi, Trans.; (45th ed.). Virayesh Publications. (Original work published in English)
34. Zein, H. (2007). Contemporary women's literature in Syria and Lebanon (1st ed). The Egyptian General Book Organization. (In Arabic)

نشر تعليق على هذه المقالة : اسم المستخدم و بريدک الإلکتروني:
CAPTCHA

إرسال رسالة إلى المؤلف المسؤول


Rights and permissions
Creative Commons License This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

مجلة دراسات في السردانیة العربیة

التصمیم و البرمجة : یکتاوب افزار شرق

© 2026 | Studies in Arabic Narratology

Designed & Developed by : Yektaweb